زمینه و هدف: امروزه «حق سلامت» به­عنوان یک حق اساسی بشر از سوی تمامی دولت­ها به رسمیت شناخته شده است، لذا به­منظور تحقق این حق، دولت‌ها متعهد به انجام اقداماتی هستند که استفاده از بازرسین ویژه، تحت عنوان آمبودزمان یکی از این اقدامات است که علاوه بر نظارت و بازرسی، به شکایات شهروندان علیه مسئولان دولتی رسیدگی می­کنند.
روش ­ها: این مقاله با استفاده از کتاب­ها و مقالات موجود درکتابخانه‌های واقعی و مجازی به­روش توصیفی- تشریحی نوشته شده ­است.
یافته ­ها: به­ منظور تحقق حق سلامت، دولت‌ها موظف به انجام تعهدات سه‌گانه شامل تعهد به احترام، و تعهد به حمایت و اجرا می‌باشند که در صورت عدم تعهد به اجرا و وقوع موارد تضییع این حق، نظام قضائی و شبه‌قضایی موظف است برحسب مورد به پرونده‌های مربوط رسیدگی کند. جدا از دولت‌ها، متخصصان مراقبت سلامت نیز موظف‌اند با رعایت استانداردهای حرفه‌ای مانع از سهل‌انگاری، خطا و آسیب به بیماران شوند. دراین‌رابطه، نقش آمبودزمان‌های سلامت در کشورهای پیشرو قابل‌توجه می‌باشد.
نتیجه ­گیری : نقش نهادهای ‌آمبودزمانی جمهوری اسلامی ایران از جمله سازمان بازرسی کل کشور و کمیسیون اصل نود مجلس در موضوعات مختلف که عمدتاً در صیانت از حقوق شهروندی مطرح می‌باشند، چندان جامع نبوده و عمدتا به نقض موردی حق سلامت می‌تواند محدود باشد. نیاز مبرم به تشکیل آمبودزمان‌های تخصصی به‌ویژه به شکل غیردولتی و پررنگ کردن نقش سمن‌ها (سازمان­های مردم نهاد) در حوزه حقوق شهروندی به­طور عام و صیانت از حق سلامت به­طور خاص، در جمهوری اسلامی ایران حس می‌شود.